^Top of Page

Bréagchúirt Uí Dhálaigh Gael Linn

Tá Bréagchúirt Uí Dhálaigh 20 bliain ar an bhfód i mbliana. Is i 1997 a bhí an chéad chomórtas ann agus is iad an bheirt a bhí ar an fhoireann bhuacach ná Daithí Mac Cárthaigh agus Íde Ní Riagáin!

 CÁS 2017

Dlí coiriúil - dúnmharú - actus reus - slabhra cúisíochta - beart leanúnach amháin

Sa Chúirt Achomhairc Choiriúil

An Stiúrthóir Ionchúiseamh Poiblí v Mac Uí Shé

Thóg Mac Uí Shé Ó Dónaill go bothán ag barr aille áit ar bhuail Mac Uí Shé Ó Dónaill ar an gcloigeann le barra iarainn.  Thit Ó Dónaill láithreach gan lúth gan aithne.  Cheap Mac Uí Shé go raibh Ó Dónaill marbh agus rith sé leis agus scanradh air.  Uair a chloig dá éis sin tháinig Ó Dónaill chuige féin arís.  Ó tharla go raibh pian air - cé nár phian rómhór a bhí ann - chinn sé nach dtiocfadh leis í a sheasamh agus chaith sé é féin le haill chun deireadh a chur leis an bpian trí lámh a chur ina bhás féin.  Tar éis uair a' chloig eile bhí Mac Uí Shé ag siúl feadh bhun na haille agus tháinig sé ar Ó Donaill a bhí ag fáil bháis de réir cosúlachta.  Bhí iontas air agus ó tharla gur tháinig aiféala air theastaigh uaidh cabhrú le Ó Dónaill.  D'fhiafraigh sé de Ó Dónaill ar mhaith leis ceann de na piollaí maolaithe péine a bhíodh ag Mac Uí Shé i gcónaí i gcomhair a riachtanais féin.  Dúirt Ó Dónaill gur mhaith.  Bhí tuairim is fiche táibléad i mbuidéal a thóg Mac Uí Shé amach as a phóca.  Bhain sé an stopallán as agus, go tobann, sula raibh Mac Uí Shé in ann é a stopadh, rug Ó Dónaill greim ar an mbuidéal agus shlog sé siar a raibh ann.  Go gairid ina dhiaidh sin fuair Ó Dónaill bás, ní de thoradh na ngortuithe a bhain do ach de thoradh an iomarca taibléidí a thógáil.

Bhí an méid seo a leanas i gcoimriú an Bhreithimh Ó Lúnaigh don ghiúiré
:

    "Níl aon fhianaise ann chun a chinneadh go raibh ag Mac Uí Shé aon tráth tar éis dó imeacht ón mbothán an mens rea ba leor mar bhonn le ciontú i ndúnmharú.  Tá fianaise ann, áfach, a d'fhéadfaidh sibh a chinneadh dá réir, go raibh rún aige Ó Dónaill a mharú nuair a bhuail sé é sa bhothán.  Is bunriail den dlí é nach mór an staid intinne (i.e. sa chás seo, rún a bheith ag duine marú a dhéanamh) agus an gníomh is cúis leis an mbás a bheith ann i gcomhtráth lena chéile.  Is féidir libhse a chinneadh gurbh é ba chúis leis an mbás - agus an t-aon chúis amháin a bhí leis - ná an iomarca táibléidí a bheith tógtha ag an éagach.  Má chinneann sibh sin, tig libh fíorasc dúnmharaithe a thabhairt más rud é, agus más rud é amháin, go measann sibh gur chuid d'aon bheart leanúnach amháin gníomh Mhic Uí Shé sa bhothán agus a ghníomh níos mó ná dhá uair a' chloig ina dhiaidh sin ar an trá.

    Os a choinne sin, tig libh - b'fhéidir gur cheart daoibh - a chinneadh nárbh é an rud a tharla ar an trá an t-aon chúis amháin a bhí leis an mbás agus gurbh é gníomh Mhic Uí Shé sa bhothán ba chúis leis nó a bhí ina chúis shubstaintiúil agus ina chúis oibrithe.  Is é an fáth go ndeirim "b'fhéidir gur chóir daoibh" ná, de réir an dlí, nach mór do Mhac Uí Shé, nuair a bhuaileann sé duine, déileáil leis an duine sin mar atá sé.  Mar sin, más duine é a ngoileann pian air go mór agus a mbíonn cathú air (gan réasún, fiú amháin) é féin a mharú le nach mbeidh air fulaingt a thuilleadh, is dona an scéal é do Mhac Uí Shé.  Ní cosaint é do Mhac Uí Shé a rá go raibh cinneadh an duine ar bhuail sé é neamhréasúnach más gníomh Mhic Uí Shé  ba chúis leis an gcinneadh sin.

   A ghiúróirí, fágaim fúibhse a chinneadh (a) an raibh gníomh Mhic Uí Shé sa bhothán ina chúis shubstaintiúil oibrithe le bás Uí Dhónaill agus, muna raibh, (b) an raibh gníomhartha Mhic Uí Shé sa bhothán agus ar an trá ina bheart leanúnach amháin.
Má dhéanann sibh cinneadh dearfach i gcás aon cheann de na ceisteanna sin is ceart daoibh Mac Uí Shé a chiontú i ndúnmharú ar choinníoll go raibh rún ag Mac Uí Shé Ó Dónaill a mharú ag an nóiméad ar bhuail sé buille air sa bhothán..."

Déanann Mac Uí Shé achomharc i gcoinne an chiontaithe i ndúnmharú ar na forais seo a leanas:-

1.    gur chuir an Breitheamh Ó Lúnaigh an giúiré amú nuair a dúirt sé gurbh fhéidir gníomhartha Mhic Uí Shé sa bhothán agus ar an trá a mheas mar chuid d'aon bheart leanúnach amháin;

2.    gur chuir an Breitheamh Ó Lúnaigh an giúiré amú nuair a dúirt sé nach bhféadfadh gníomhartha Uí Dhónaill, tar éis dó imeacht ón mbothán, a bheith ina novus actus interveniens lenar briseadh an slabhra cúisíochta.

CLICEÁIL ANSEO CHUN PDF DEN gCÁS A ÍOSLÓDÁIL

REÁCHTÁIL AN CHOMÓRTAIS
Comórtas é seo do mhic léinn tríú leibhéal ach go háirithe dóibh siúd atá ag déanamh staidéir ar an dlí.  Achomharc in aghaidh breith cúirte atá i gceist.  Tá sonraí an cháis thuas.  Tá an comórtas á reáchtáil ag Gael Linn in onóir Iar-Uachtarán agus Iar-Phríomh Bhreitheamh na hÉireann‚ Cearbhall Ó Dálaigh.

Reáchtálfar réamhbhabhtaí Bréagchúirt Uí Dhálaigh/Gael Linn maidin Dé hAoine 10 Samhain 2017 in Óstaí an Rí (King's Inns)‚ Sráid Henrietta‚ Baile Átha Cliath 1 agus reáchtálfar an chraobh sna Ceithre Chúirt os comhair breithiúna an tráthnóna sin. Ag brath ar líon na bhfoirne tá seans bheag go mbeidh orainn roinnt réamhbhabhtaí a eagrú oíche Déardaoin 9 Samhain 2017.

Clár imlíne an lae:
10.00 – 12.00    Réamhbhabhtaí in Óstaí an Rí.
12.30 – 14.00    Lón do na hiomaitheoirí.
14.00                Réamhbhabhtaí in Óstaí an Rí.
15.30                Fógra faoin gCraobh.
17.00 – 18.00    An Chraobh‚ Na Ceithre Chúirt.
18.00 – 19.00    Fáiltiú i Seomra Tae na nAbhcóidí‚ Na Ceithre Chúirt.

BALLRAÍOCHT NA FOIRNE
Duine amháin ar a laghad agus ceathrar ar a mhéid. Ar aon fhoireann ní bheidh ag caint ach beirt ar a mhéid, Abhcóide Sinsir agus Abhcóide Sóisir. Is féidir le duine amháin páirt a ghlacadh sa Bhréagchúirt mar Abhcóide Sinsir. Ní gá do bhaill uile na foirne a bheith ina mic léinn ar an gColáiste 3ú leibhéal céanna.  Áirítear Óstaí an Rí agus An Cumann Dlí ina gColáistí 3ú leibhéal.  Íocfar liúntas taistil agus lóistín más cuí, leo siúd a ghlacfaidh páirt.


      Buaiteoirí 2016, Col. na hOllscoile, Corcaigh

DUAISEANNA
Bronnfar buantrófaí Gael Linn agus seic ar €600 ar na buaiteoirí. 
Bronnfar seic ar €300 ar an bhfoireann a thagann sa dara háit.

DÁTA DEIRIDH IONTRÁLA
Ní mór iontráil a dhéanamh roimh 1 Samhain 2017. Glacfar le hiarratais ar ríomhphost ag seanc@gael-linn.ie. Tá teacht ar fhoirm iontrála ag barr an leathanaigh seo.

RÉAMHULLMHÚCHÁN
Beidh ar gach foireann dhá thaobh an cháis a réiteach agus a phléadáil. Déarfar leis na foirne an lá roimh na réamhbhabhtaí cén taobh den chás a bheidh á phléadáil acu sa chéad bhabhta.
Treoracha i dtaobh na nAighneachtaí :
Moltar do fhoirne leabhair údaráis a chur le chéile agus go mbeidh cóip ann do gach breitheamh (beidh triúr breithiúna sa chraobh).
Leabhair Údaráis:
Ba chóir cóip de gach cás, acht reachtaíochta, nó sliocht ó leabhar dlí, a bhfuil tagairt ann sna haighneachtaí a chur i leabhar údaráis (fillteán den pháipéarachas uile). Má tá aon chás no acht reachtaíochta thar 10 leathnach, moltar diréach an chéad cúpla leathanach, a thugann firicí an cháis ón mbreithiúnas, nó innéacs na reachtaíochta, a chur ar fáil.  Moltar gan níos mó ná 6 chás a oscailt agus moltar cásanna Éireannacha a úsáid chomh fada agus is féidir.

NA hAIGHNEACHTAÍ BÉIL
Leanfaidh na haighneachtaí béil mar a leanas:
1. Abhcóide* don achomharcóir : 20 nóiméad  
2. Abhcóide* don fhreagróir : 20 nóiméad (*Tig le gach foireann na haighneachtaí a roinnt mar a leanas‚ más mian leis an bhfoireann é)  
A.   Abhcóide Sinsir : 10 nóiméad    B.   Abhcóide Sóisir : 10 nóiméad
3. Frisnéis : Abhcóide amháin don achomharcóir : 3 nóiméad
4. Cur i gcoinne na frisnéise – Abhcóide amháin don fhreagróir : 3 nóiméad

Ní cheadófar ábhar nua a thabhairt isteach le linn na frisnéise/cur i gcoinne na frisnéise.
Gearrfar pionós ar abhcóidí a sháraíonn na teorainneacha ama. Tá sé tábhachtach d'iomaitheoirí an iomarca léitheoireachta a sheachaint.

Ní cheadófar d'aon fhoireann atá fós sa chomórtas suí isteach ar Chúirt ina bhfuil foirne eile sa chomórtas ag iomaíocht.

Gaeilge
Is í an Ghaeilge teanga an chomórtais.  Beidh cead áfach ag baill foirne sliochtanna a léamh i mBéarla ó chásanna atá á n-úsáid acu chun tacú lena gcuid argóintí, ach gan dul thar fóir leis. Tá teacht ar théarmaí dlí i nGaeilge ar an suíomh gréasáin www.acmhainn.ie/

Tá Gael Linn buíoch de na hAbhcóidí a chuidíonn linn an comórtas seo a reáchtáil, ach go háirithe de Kate Ní Chonfhaola, Abhcóide, i mbliana. Má tá ceisteanna ag éinne i dtaobh an cháis is féidir teagmháil a dhéanamh le Kate ag kate.nichonfhaola@gmail.com nó ag 087.790 2936. Beidh Kate sásta freisin bualadh le haon fhoireann atá ag lorg comhairle nó cabhrach maidir leis an mBréagchúirt ach glaoch a chur uirthi chun cruinniú a shocrú.  

Táimid buíoch freisin de Chormac Ó Dúlacháin, Abhcóide Sinsearach, Daithí Mac Cárthaigh, Abhcóide, agus Pól Ó Murchú, Dlíodóir, as a dtacaíocht leanúnach. Is mór linn chomh maith an comhoibriú a fhaighimid go bliantúil ó  Óstaí an Rí agus ón tSeirbhís Chúirteanna, a chuireann áiseanna den scoth ar fáil dúinn.

Mar threoir ghinearálta is fiú féachaint ar an suíomh www.mooting.net  ach coinneáil in aigne nach mar a chéile go díreach na rialacha atá in úsáid ag Bréagchúirt Uí Dhálaigh.


                                                          CÓRAS MARCÁLA
Dáilfear marcanna as 100 ar gach mac léinn de réir na scéime Marcála seo a leanas:

A Ábhar (30 Marc)

  • Aghaidh a thabhairt ar na ceisteanna atá os comhair na cúirte
  • Ábhar a d'fhéadfadh tionchar a bheith aige ar chinneadh na cúirte a phlé agus an t-ábhar sin amháin
  • Feasacht a léiriú ar na cinntí a d'fhéadfadh an chúirt a dhéanamh
  • An úsaid chuí a bhaint as cáipéisí ábhartha
  • Plé mar is cuí a dhéanamh le hoifigigh na cúirte
  • Cruinneas ó thaobh na bhfíricí agus ó thaobh an dlí de

B Struchtúr (20 MARC)

  • Feasacht a léiriú maidir leis an gcéim ag a bhfuil na himeachtaí
  • An t-ábhar a chlúdach go héifeachtach laistigh de na teorainneacha ama
  • Gach pointe a ghlacadh in ord loighciúil
  • An tábhacht agus an suntasacht chuí a thabhairt do gach pointe

C Úsáid Gutha (30 MARC)

  • Labhairt ar luas ciallmhar
  • Neamhchinnteacht a sheachaint
  • Labhairt amach go soiléir agus os ard
  • Téarmaí oiriúnacha a úsáid
  • Cúram a dhéanamh de theacht i láthair agus comharthaíocht choirp
  • An iomarca tagairtí do nótaí agus go háirithe léamh amach nótaí focal ar fhocal a sheachaint

D Cumas Argóna (20 MARC)

  • An dlí agus fíricí a úsáid leis an sprioc atá ag teastáil a bhaint amach
  • Argóintí fiúntacha a chur chun cinn agus argóintí nach bhfuil fiúntas leo a sheachaint
  • Aon laige sa chás a phlé mar is cuí
  • Freagairt oiriúnach a dhéanamh ar aon idirghabháil a dhéanann an breitheamh

Tuilleadh Eolais:
Seán Ó Ceallaigh
Bréagchúirt Uí Dhálaigh Gael Linn
Gael Linn, 35 Sráid an Dáma, Baile Átha Cliath 2.
01.6753299    F  01/6704180   R
seanc@gael-linn.ie



< Triú Leibhéal